Historia Szkoły

Początków szkolnictwa muzycznego w Przeworsku należy poszukiwać w latach 70-tych XIX wieku, kiedy to w warunkach autonomii galicyjskiej zaistniały możliwości jego rozwoju. Uzyskanie przez Galicję autonomii umożliwiło elicie intelektualnej Przeworska oraz działaczom kulturalnym powołanie do życia Towarzystwa Muzycznego (jeszcze przed 1870 r.). W 1888 roku zawiązała się Sekcja Muzyczna przy Ochotniczej Straży Pożarnej, w której największą aktywnością wyróżniała się orkiestra dęta. Nową jakość w rozwoju przeworskiego ruchu muzycznego nadało Towarzystwo Mieszczan Chrześcijańskich „Gwiazda”, powstałe w 1892 roku. Działalność muzyczną prowadziło także Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, które stworzyło własną sekcję muzyczną im. F. Chopina oraz silny chór śpiewaków. Orkiestra działająca przy „Sokole” począwszy od 1926 roku stała się zalążkiem orkiestry dętej działającej przy Cukrowni „Przeworsk” w Przeworsku. Wybuch II wojny światowej przerwał działalność „Gwiazdy” i „Sokoła”. Nauka muzyki odbywała się, jednak w nieco okrojonym kształcie na tajnych kompletach.
Koniec II wojny światowej przyniósł reaktywowanie szkolnictwa muzycznego w Przeworsku. Już w maju 1945 r. z inicjatywy Towarzystwa Muzycznego, uruchomiona została Publiczna Szkoła Muzyczna. Inicjatorem jej powstania, a następnie dyrektorem był Tadeusz Dawidowicz. Dwa lata później, w 1947 r. Publiczna Szkoła Muzyczna została przemianowana na Szkołę Umuzykalniającą Towarzystwa Muzycznego im. Mieczysława Karłowicza. Rok 1949 przyniósł kolejną zmianę nazwy na Ognisko Muzyczne, które zlokalizowane zostało w dawnym pałacu Lubomirskich przy ulicy Krakowskiej 40 (dzisiejsze Muzeum).
Końcowym etapem reorganizacji szkolnictwa muzycznego w Przeworsku było powołanie z dniem 2 września 1968 r. Państwowej Szkoły Muzycznej I stopnia. Oficjalnego otwarcia szkoły dokonał Okręgowy Wizytator Szkolnictwa Artystycznego w Rzeszowie mgr Władysław Markowicz oraz Kierownik Wydziału Kultury i Sztuki – Mieczysław Witkowski. Dyrektorem nowo powstałej szkoły został mgr Jan Fedorowicz, a pierwszymi pracownikami szkoły byli: Elżbieta Dąbrowska (skrzypce), Adam Chodań (skrzypce), Bronisław Borciuch (teoria, kierownik działu młodzieżowego), Jadwiga Lipińska (rytmika, fortepian), Aleksandra Hanusz (fortepian), Maria Kucaba (fortepian), Jan Kruk (akordeon, trąbka,kierownik działu dziecięcego), Marian Koba (klarnet, teoria), Marian Pelc (skrzypce, gitara), Stanisław Czerwonka (instrumenty dęte blaszane), Józef Marek (akordeon), Władysław Rosół (akordeon), Maria Pacholarz (kierownik administracji gospodarczej), Teresa Komborska (woźna). Szkoła rozwinęła się z Ogniska Muzycznego, przejmując po ognisku budynek, gdzie zajmowała 10 pomieszczeń. Edukację uczniów rozpoczęto w dwóch działach: 7-letnim dziale dziecięcym oraz 5-letnim dziale młodzieżowym. Do klasy I działu młodzieżowego przyjęto 27 uczniów, którzy podjęli naukę gry na akordeonie, fortepianie, skrzypcach, klarnecie, trąbce i gitarze. Do kl. I działu dziecięcego przyjęto 21 uczniów (akordeon, fortepian i skrzypce). W szkole działały zespoły: chór, orkiestra dęta, zespół kameralny i smyczkowy. Pierwszy szkolny koncert odbył się na otwarcie roku kulturalnego 4 października 1968 r. Praca i nauka musiała być intensywna skoro od początku roku szkolnego regularnie odbywały się koncerty i popisy uczniów. Organizowano również regularne koncerty w wykonaniu artystów z Filharmonii z Rzeszowa i innych miast, nawet z zagranicy.
W 1969 roku w szkole powstaje klasa wiolonczeli (Teresa Chorzempa), sekcja fortepianu i akordeonu, oraz zespół fletów prostych. W 1970 roku nowym dyrektorem szkoły zostaje Bronisław Borciuch, powstaje sekcja skrzypiec, a szkoła liczy już 178 uczniów. Zbyt szczupłe i niewystarczające warunki lokalowe sprawiały trudności w kształceniu młodzieży, toteż w 1971 r. władze miasta przydzieliły szkole nowy budynek przy ulicy Krakowskiej 20. Po kapitalnym remoncie uzyskano 18 sal lekcyjnych, aulę oraz 3 sale przeznaczone na administrację. Lepsze warunki lokalowe przyczyniły się do rozwoju szkoły – obok istniejących zespołów powstaje zespół rytmiczny, gitarowy, kapela, zespół rozrywkowy, drugi zespół akordeonowy oraz zespół wokalny. W szkole powstaje też sekcja instrumentów dętych.
W 1972 roku szkołę opuścili pierwsi absolwenci działu młodzieżowego. Rok później, ze względu na dużą liczbę uczniów z Leżajska i okolic, zorganizowana została filia szkoły. Zajęcia dydaktyczne odbywały się w Leżajsku, natomiast egzaminy w Przeworsku.
Rok 1974 przyniósł zmiany na stanowisku dyrektora szkoły. Po odejściu Bronisława Borciucha nowym dyrektorem szkoły zostaje mgr Henryk Wrzos. W 1975 r. usamodzielniła się filia szkoły w Leżajsku, tworząc odrębną komórkę. Szkołę opuściło wielu uczniów i nauczycieli, odchodzi również dyrektor Henryk Wrzos, a jego miejsce na 20 lat obejmuje Henryk Stącel. Szkoła nadal organizuje koncerty dla rodziców, mieszkańców Przeworska i okolic. Współpraca z filharmonią rzeszowską od lutego 1975 r. przyniosła szkole niezapomniane koncerty. Gośćmi przeworskiej szkoły muzycznej w tym okresie byli: Adam Harasiewicz, Krystyna Domaszowska, Barbara Hesse – Bukowska, Marek Drewnowski, Tadeusz Kerner oraz muzycy z NRD i Czechosłowacji. Szkoła gości też Zespół Muzyki Dawnej „Fistulatores et Tubicinatores Varsovienses” oraz Koszycki Kwartet. Oprócz instrumentu głównego każdy uczeń klasy IV mł. i VI dz. mógł podjąć naukę gry na wybranym instrumencie dodatkowym (tj. perkusja, klarnet, róg, puzon, wiolonczela). Dla uczniów i nauczycieli organizowane są wycieczki m.in. do Gdańska, Oliwy, Gdyni, Pucka, Krakowa, Warszawy, Zakopanego i Wieliczki. Tradycją stały się występy uczniów w ramach Tygodnia Kultury Przeworskiej, zapoczątkowane w maju 1976 r. W tym też roku szkołę opuszczają pierwsi absolwenci działu dziecięcego. Praca i ogromne zaangażowanie nauczycieli i uczniów, przynoszą pierwsze niezapomniane osiągnięcia.
W czerwcu 1980 r. szkołę opuszcza cztery klasy dyplomantów, ponieważ skrócony został dział dziecięcy z 7 do 6 lat, oraz dział młodzieżowy z 5 do 4 lat. W tym roku po raz I w Miejskim Domu Kultury w Przeworsku odbył się koncert uczniów szkoły. Ogromna praca i zaangażowanie uczniów nagradzana jest w konkursach i przeglądach międzyszkolnych, a osiągnięcia uczniów motywują ich do dalszej pracy, występując w koncertach dla rodziców oraz dla mieszkańców miasta w MOK w Przeworsku. Uczniowie biorą też udział w uroczystościach 600-lecia miasta Przeworska (1993). Do szkoły zapraszani są również artyści tj. zespół muzyków Opery z Bańskiej Bystrzycy w ramach Panoramy Kultury Czechosłowackiej (kwiecień 1986). W auli szkoły odbywa się koncert gitarzysty Waldemara Gromalaka z Wrocławia, koncert zespołu muzyki dawnej z Węgier (1990), koncert tria perkusyjnego z AM w Krakowie oraz młodzieżowej orkiestry smyczkowej „Piccoli Archi” z Węgier (1994). Wydarzeniem 1995 roku (marzec) był recital pianistki Atsuko Ogawa z Japonii, którą gościliśmy po raz II rok później. Uczniowie pamiętają również koncert „Warszawskiego Duetu Akordeonowego” (1996).
Duża ilość uczniów podejmuje naukę w szkołach muzycznych II stopnia i liceach muzycznych. Dla uczniów i nauczycieli organizowane są wycieczki na koncerty do Filharmonii Rzeszowskiej oraz do Krakowa, Ojcowa, Leżajska, Łańcuta, Zakopanego i Kalwarii Zebrzydowskiej.
W 1983 r. szkoła jest organizatorem Wojewódzkich Przesłuchań Zespołów Szkół Muzycznych I st. Począwszy od 1992 r. do dnia dzisiejszego coroczną imprezą organizowaną przez szkołę jest Regionalny Konkurs Wiedzy Teoretycznej Szkół Muzycznych I st. Konkurs ten odbywa się w dwóch kategoriach – I kategoria cykl 4-letni, II kategoria cykl 6-letni.  W 1996 r. 4-letni cykl nauczania został skrócony do 3 lat (cykl 4-letni przywrócono już po 3 latach).
W czerwcu 1997 r. odbył się konkurs na nowego dyrektora szkoły, którym został mgr Ryszard Konieczny. 8 października 1998 roku obchodziliśmy uroczystość 30-lecia szkoły. Jednym z ważniejszych zadań szkoły stała się jej promocja w środowisku przeworskim oraz popularyzacja muzyki wśród młodego pokolenia. Działając w tym kierunku powstaje szereg koncertów odbywających się cyklicznie co roku tj. koncert dyplomantów organizowany w Pałacu Lubomirskich, koncerty kolęd i pastorałek w Bibliotece Publicznej oraz w Bazylice Świętego Ducha w Przeworsku, wieczory kolęd w Kaplicy Sióstr Miłosierdzia w Przeworsku. Od 1999 roku tradycją stały się koncerty w Domu Dziecka w Łopuszce, współpracując z Miejskim Ośrodkiem Kultury  uczniowie biorą udział we wszystkich organizowanych tam imprezach muzycznych, regularnie też występują na obchodach Dni Kultury Przeworskiej.
W ramach wymiany doświadczeń w 2001 r. uczniowie i nauczyciele szkoły mieli możliwość uczestniczenia w wycieczce do Specjalnej Szkoły Muzycznej we Lwowie. Oprócz zwiedzania zabytków uczestniczyli w koncertach i spektaklach muzycznych. W 2002 r. gościliśmy uczniów i nauczycieli ze szkoły muzycznej wraz z prof. Dymitrem Kołbinem z Akademii Muzycznej z Lwowa, który prowadził seminaria metodyczne dla nauczycieli sekcji skrzypiec. Odbył się też wspaniały koncert uczniów ze Lwowa.

W 2001 roku z inicjatywy nauczyciela Wiesława Wojtasa zorganizowany został w Przeworsku I Festiwal Saksofonowy. Do organizacji włączył się Urząd Miasta Przeworska, Starostwo Powiatowe w Przeworsku oraz Wizytator CEA Krzysztof Szczepaniak. Obok festiwalu w szkole zorganizowano dwie wystawy: wystawę instrumentów dętych i akcesoriów muzycznych renomowanych światowych firm oraz wystawę prac plastycznych uczniów Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Jarosławiu. Gościem festiwalu był Prezes Polskiego Związku Karykaturzystów Polskich – Henryk Cebula. W 2003 roku festiwal ten przybiera formę Ogólnopolskiego Festiwalu Saksofonowego, a do organizacji włączyło się Centrum Edukacji Artystycznej w Warszawie, powołując jury festiwalu. Przesłuchania konkursowe przeprowadzane są w czterech kategoriach wiekowych. Oprócz prezentacji dorobku artystycznego uczniów i pedagogów, do celów konkursu bez wątpienia należy popularyzacja saksofonu wśród dzieci i młodzieży, jak i promocja miasta Przeworska.

Ważną datę w rozwoju szkoły stanowi dzień 9.06 2003. Wtedy to obchodziliśmy jubileusz 35-lecia szkoły. Uroczystość rozpoczęła się w Kościele OO. Bernardynów w Przeworsku, gdzie na uroczystej Mszy Świętej poświęcony został Sztandar Szkoły ufundowany przez Radę Rodziców. W tym uroczystym dniu nadano szkole imię Mieczysława Karłowicza. Oprawa muzyczna została wzbogacona przez chór szkolny, orkiestrę szkolną oraz chór męski „Echo”. W uroczystości brali udział przedstawiciele władz Kościoła, Miasta Przeworska i Powiatu Przeworskiego, uczniowie, rodzice i nauczyciele szkoły oraz zaproszeni goście m.in. Wicewojewoda Województwa Podkarpackiego Stanisław Długosz i Wizytator CEA w Warszawie – Krzysztof Szczepaniak,, którzy dokonali odsłonięcia tablicy pamiątkowej. Następnie w auli szkoły podczas uroczystej akademii Wicewojewoda Województwa Podkarpackiego Stanisław Długosz wręczył  Złoty Krzyż Zasługi nauczycielom szkoły – pani Teresie Stepkiewicz i pani Annie Wilk oraz odznaki „Zasłużony Działacz Kultury” dla Zbigniewa Jamrożego, Edwarda Geruli, Ewy Religi, Anny Wilk, Teresy Stepkiewicz i Grażyny Zajączkowskiej.  Następnie odbył się koncert szkolny poprzedzony ogłoszeniem wyników konkursu „Mieczysław Karłowicz patronem szkoły”. Konkurs ten po raz pierwszy miał miejsce 12.03.2003 roku. Jest to impreza cykliczna, która co roku cieszy się  coraz większym zainteresowaniem. Od 2005 roku w konkursie biorą udział uczniowie szkół podstawowych i gimnazjalnych powiatu przeworskiego.

Opr. Beata Drabik – Sowa
(wykorzystano materiał E. Czarneckiej „Szkolnictwo artystyczne w Przeworsku”)

Archiwum




Więcej informacji na stronach: MKiDN oraz CEA



Zakup instrumentów dla
PSM I st. w Przeworsku
z dofinansowania MKiDN

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego